e premte, 29 gusht 2008

ANGLO-AMERIKANET ISHIN NE DIJENI PER MASAKREN ÇAME


ANGLO-AMERIKANET ISHIN NE DIJENI PER MASAKREN ÇAME

Postoi me konsentimin e autorit Abedin Rakipi. Te gjitha te drejtat ekskluzive te ketij shkrimi i perkasin historianit me te madh çam te te gjitha koherave, dhe babait te çamologjise qe gjithe jeten e tij e vuri ne sherbim te çamerise zotit IBRAHIM. D. HOXHA.

Komentet perfunduese te shkrimit i perkasin Abedin Rakipit.

IBRAHIM D. HOXHA(Viset kombetare shqiptare ne shtetin grek)

Gjithçka qe do te pesonin çamerit myslimane qe do te kapeshin ishte parapare dhe percaktuar hollesisht nga Sulioti Napolon Zerva qe me kohe. Kjo e vertete ra ne vesh edhe te Riza Nexhip Kalit dhe Din Met Merit nga Paramithia. Aty nga 10.06.1944, kur ata po merreshin me mallerat e tyre ne Janine, nje nga te njohurit, hanxhiu Harallamb Kallojeropulli nga nje fshat i Janines, i kishte ftuar per darke. Pasi i kishte vene ne be se nuk do ta zinin ne goje, “se vihem ne rrezik jo vetem u po dhe tere familja ime e fare e fisi”, u kishte kallezuar se nje mbremje vone kishte shkuar ne fshatin e vet. Ne te hyre te fshatit e kishin ndaluar nje grup njerezish te armatosur, po si u tha qe ishte nga ai fshat dy prej tyre e shpune ne qender ku qene mbledhur tere fshataret dhe po degjonin folesin. Ishte gjenerali me origjine Suliote Napolon Zerva (shqipfoles qe beri karriere ne qarqet shoviniste greke). Ky, si me tallje ekercenim i kishte thene: “He ku je ti miku i çamerve? Te kerkonim naten e te gjetem diten. Pa me trego si i ke miqte e tu ?” Si e kishte mbledhur pak veten Harallambi i ishte pergjigjur: “ Une jam grek, po si familjar qe jam, puna me lidh edhe me ata. Tregti bej e asgje tjeter.” Gjeneral Napolon Zerva duke shtrenguar nofullat kishte vazhduar: “Po dolen te verteta ato qe me kane thene se ti u shet arme çamerve ta dish se jo vetem ti qe po se po, por edhe tere fare e fisin tend do ta djeg me benzine se gjalli ne mes te fshatit, qe te lemerisen te gjithe.” Pastaj ai ju drejtua tere te pranishmeve: “Çamerve duhet tu afrohemi dhe ti marrim me te mire, qe te mos na ikin nga duart derisa te zeme kufirin. Pasi ti kemi mbyllur si ne vathe, jo vetem nga njerezit qe nuk do leme kembe shtruar po do shkojme ne thike edhe macet e tyre”. Ne mbyllje Harallambi duke psheretire thelle u tha: “E merrni me mend se ç’e zeze u prêt po ju kapen dhe ç’pesoj une po me zute gjekundi ne goje. Ikni! Kam ngrene buke me çamerit, me keni ndihmuar te rris femijet. Nuk e shoh dot llahtarin qe do pesoni.”
Me koke ne traste Rizai vrapoi nxitimthi ne Paramithi, po krere si myftiu Hasan Abdullah Seiti, Sali hafez Muhedini, hafez Abdullah Himi, Abedin e Gani Bako, Esad Husejn Harifi, hoxhe Husejn Bako, Nuh Bego e disa te tjere fjaleve te tij: “Greket u afruan tek dera dhe kane vendosur te na shuajne me maç e me kuç; te ikim sa jane akoma udhet hapur!”, iu pergjigjen: “Qeveria greke nuk mund te lejoje te behen ketu gjera te tilla, se turperon veten e saj dhe njollos perjete historine e kombit te vet” – perfundoi myftiu Hasan Abdullahu. “Ato qe thua ti jane profka e pallavra te atyre qe duan te na trembin qe te ikim e tu leme pasurite tona.”- tha Sali hafez Muhedini.
Me kot e lodhi frymen Rizai me arsyetime te gjithfarshme per t’u mbushur mendjen: “Qeverite greke qe nga 1912-ta e ketej as kane pertuar e as jane turperuar per te liga ndaj nesh. S’u ka ardhur hiç rende as per nderin e tyre e as te kombit. Perkundrazi, çdo here e kane ngrene turpin me buke. Qe te mos vemi me tej, kur dhe si e harruat kaq shpejt internimin aq te eger e aq poshterues qe na bene me 1940-1941? Me Italine luftonin ne na u versulen. Perse? Se donin te na shfarosnin. Perse se paten per gje turpin? Perse su bene merak per njollat? Dijeni si buken qe keni ngrene se, me tu rivendosur pushteti i meparshem, grekerit do te vene dore jo vetem mbi pasurite tona, po edhe mbi koken tone. Kush ua zuri dot doren per ne Turqi me shume se gjysmen tone? Kush u tha dot “Jo” kur na grabiten edhe kopshtet?”. Si e pa qe su mbushej koka, mori familjen e vet dhe u nis per ne Shqiperi; ate qe bene edhe tere familjet qe shpetuan pa u demtuar. Edhe pse shumica derrmuese s’po levizte nga vendi, gjendja erdhi duke u ashpersuar, jo vetem per dite e me shume, por edhe per ore. Njerezia ne mbremje s’ishin te sigurt nese do te gdhiheshin te gjalle. Kjo gjendje beri qe populli te mblidhej ne xhamine e madhe te Paramithise. U ndeshen 2 kundershtaret kryesore: Myftiu nga nje ane, qe ngulmonte per te mos u shperngulur dhe Mazar Dinua qe keshillonte zhvendosjen he per he te pakten ne fshatrat me ne thellesi e me te mbrojtur si, Mazrreke, Kurtes etj. Meqe askush nuk leshoi pe Mazari i tha: “Ti ben haptazi punen e grekut, po nje pune edhe me te rrezikshme qe se bejne dot as vete grekerit.” Myftiu iu pergjigj: “Ti po e pe keq kercet e iken, po populli s’ka nga vete. Une jam i biri i mulazim Abdullahut, qe i ka derrmuar greket nga Moreja ne Konice. Edhe une nuk dua ti shoh as me sy grekerit, po une mbaj nje qendrim: Hiq nje fill e mos e keput, per te ruajtur njerezit e vendin nga humbja. Kam 30 vjet qe kam vazhduar kete udhe vetem e vetem qe te shpetoj njerezit nga therja e zhdukja. Kete udhe do te mbaj sa te shohim se ç’do te behet.” Me sjelljen dhe qendrimin e vet dhe te atyre qe mendonin si ai, Hasan Abdullahu besonte se mund ti zbuste qofte edhe disi pushtetaret dhe kr. e tjere a-f. Keshtu ja harronte, ja donte te harronte fjalen e urte greke: “Fisin poniran me ta vallun u rodhjon”(per te ndryshuar nje natyre dinake nuk eshte gje e lehte). KESHILLI I LARTE ÇAM e arrestoi myftine dhe disa nga mbeshtetesit e tij me te rendesishem ne tere Çamerine, si: Qazim Rexhep Kasimin nga Paramithia, Isuf Izetin nga Varfanji, Shuaip Mete Çanon e Xhafer Xorxin nga Filati etj. Disa muaj me pare ne gjimnazin e Paramithise nga Korfuzi kishin derguar Andon Rodhitin, mesues per frengjishten, po qe zoteronte edhe gjermanishten. Ai u afrua shpejt e shpejt me disa nga paresia Paramithite. Ky nderhyri tek komandanti gjerman,i cili e detyroi Keshillin ti leshonte te burgosurit. Mungesa thuajse e gjithçkaje mbrojtese ne kushte kur armata eoeasite tanime kishte zene skajin Jug-Lindor te Çamerise se mesme, bente gjithkend te qendronte i mbi gjemba. Keshtu qe, pavaresisht nga ndikimi i madh i fjaleve te myftiut dhe disa te tjereve, pavaresisht nga ndjenja e mosleshimit te kamjes, te vendit dhe marrja e rrugeve te vuajtjeve dhe mjerimit, frika e kokes bente qe njerezia te rrinin gjithmone e me shume mendjengritur, te prire nga zhvendosja. Çdo dite qe kalonte mendimi per te ikur shtohej ne menyre algjebrike. Nga sa dukej gracka kryqtaro-athino-fanarite edhesite s’do te mund te zinte kend. Per te mos u shkuar parapergatitjet huq kryqtaret-athino-fanarite vune ne perdorim te gjithe dinakerine e tyre greko-suliote; nje nder to ishte edhe ftesa per takim qe u bene Myftiut te Paramithise, Hasan Abdullahut, Sali hafez Muhedinit, dhe Qazim Rexhep Kasimit. Takimi u be ne fshatin Popove qe gjendet ne pjesen veriore te Sulit. Pala greke, dhe grekofile edhesito-eoeasite kryesohej nga shqiptari ortodoks Lefter Shtrungari; NE TE BENIN PJESE EDHE DY NGA OFICERET ANGLEZE QE BASHKEVEPRONIN ME LUKUNINE EOEASITE. Se ç’u tha ne te su be e njohur asgje. Vetem me kalimin e diteve zune te perperiten vesh me vesh disa nga parashtresat e pales greke si: “Ne Çameri se shpejti do te behemi fuqiplote...Njerezia te mos ike....Ju japim fjalen e nderit se nuk do te ngitet kush as edhe me nje lule”etj. Po se sa peshe kishte pasur dhe pari fjala e nderit te kr.a-f dhe se sa vlejten zotimet e asokoshme edhesito-eoasite, u vertetuan edhe nje here katerciptesisht pa kaluar as dy jave. Se ç’do te pesonin edhe vete ata te tre e gjithkush tjeter qe do te mbante vesh fjalet e tyre, u be e njohur sheshit qe gjate takimit. Dikush me qellim te mire apo te keq preu pergjysem bishtat e kuajve udhetues te atyre treve. Kjo do te thoshte: “Pergjysem do te shkurtoheni edhe ju vete. Qarkulluan edhe fjalet se u paskeshin dhene edhe 3000 sterlina: “Jepuani, se atje do ti gjejme tok me kreret e tyre”- paskishte thene Napoleon Zerva.


(Zoti Ibrahim Hoxha ne shume nga librat e tij historike bazuar edhe ne shume arkiva shteterore dhe deshmi okulare te çameve qe perjetuan gjenocidin sjell fakte te shumta historike qe tregojne qarte se oficeret aleate anglo-amerikane ishin ne dijeni te planeve te Zerves per masakrimin e çameve, por prapese prape e lejuan ate sepse interesa me madhore sesa jeta e çameve ishin ne loje per ta. Pas debatit me pro dhe anti amerikanet qe po zhvillohet keto dite ne forumin çameria denjova qe te sjell shkrimin e meposhtem te shkeputur nga libri “Viset kombetare shqiptare ne shtetin grek.” Ne shkrimin e meposhtem tregohet sesi pala greke edhesito-eoeasite ne takimin e Popoves ne Sul kryesohej nga nje shqiptar ortodoks grekofil Lefter Shtrungari, por fakti kulminant qe e kam hasur edhe ne libra te tjere eshte se anetare te kesaj pale ishin edhe oficere angleze qe bashkepunonin me ta, ndersa pala shqiptare-çame perfaqesohej nga tre çame muslimane nder ta edhe Myftiu i Paramithise. Keto fakte tregojne qarte se si gjermanet ne krahun e tyre si aleatet anglo-amerikane ne bashkepunim te ngushte, ishin ne dijeni te plote te planeve te Zerves por nuk ju dhimbsen çamet dhe nuk bene asgje per ti ndihmuar ata, ndaj perfundoj se AMERIKANIZMI i terbuar por i verbuar i disa shqiptareve apo çameve duhet qe para se te jete euforik dhe i lajthitur te bazohet me pare ne faqet e historise sone te pervuajtur çame. Sikur çamet te dinin vertete historine e tyre(qe shumica nuk e kane haberin fare ndaj kane qendrime jo llogjike) nuk do te dilnin kurre me moton GOD BLESS AMERICA por me moton GOD BLESS ÇAMERIA. Sepse sikur Amerikanet qe per disa vite e bene Taiwanin duke pasur Kinen gjigande kunder, Amerikanet qe jane vellai i madh i Izraelit duke i shpallur lufte gjithe botes Arabe, Amerika qe shembi Bllokun Sovjetik te superfuqishem, Amerika qe pasi e shkaterroi Japonine e beri ate serish fuqi opozitare kunder Kines fqinje, Amerika qe sepse donte te shkaterronte aleatin e perjetshem te Rusise Serbine, e beri Kosoven shtet te pavarur, perse Amerika nuk denjoi te degjoje lutjet dhe kerkesat e Keshillave perfaqesues te çameve qe kane 100 vjet qe skane lene vit e vend pa i derguar peticione Amerikes dhe shteteve te tjera, dhe ta bente çamerine siç beri vendet e tjera, po na le edhe sot e kesaj dite ne çameve ne meshire te fatit? Perse Amerika, vendi i lirive dhe te drejtave te njeriut nuk denjon te levizi asnje gur per te vene ne vend padrejtesine qe sadistet Zervisto-Suliote-Grek na bene ne çameve edhe pse ne kemi 100 vjet qe i dergojme peticione Amerikes? Pergjigja per nje njeri qe ka pak instruim politik, qe azhornohet me politiken nderkombetare, dhe qe e njeh disi pak historine e politikes nderkombetare Amerikane e ka shume te qarte se Amerika popujt e tjere i perdor si vegla apo shkaqe per te arritur objektivat e saj ekonomike apo politike, ashtu siç e ben edhe Rusia apo edhe çdo Perandori tjeter Imperiale. Ajo qe ne sot duhet ta kemi te qarte eshte fakti se nqs Amerika ska bere asgje per ti kthyer çamet ne vendin e tyre te dashur ne çameri eshte, sepse Amerika nuk ka ndonje interes deri tani atje. Diten qe Amerika do te kete ndonje interes (si psh konflikte ideologjike, lufte, konflikte rajonale, me Greqine dhe aleatet e saj) Amerika do ta perdori edhe çeshtjen çame per interesat e saj dhe do ta ngreje ate ne arenen nderkombetare, gjithmone nen masken e te drejtave te njeriut; ato te drejta qe ne kemi 100 vjet qe po ja kerkojme Amerikes dhe botes por qe spo na i jep vetem per faktin se ne çamet jemi muslimane dhe se ata skane asnje interes qe te na ndihmojne(te pakten momentalisht)

Nuk ka komente:

Shqiptaret myslimane shtypen revolten e arvaniteve ne More

Shqiptaret myslimane shtypen revolten e arvaniteve ne More
10.000 shqiptare myslimane te drejtuar nga Sulejman Çapari shtypen revolten greko-arvanite te viteve 1768-1770. Kete e provon edhe letra e meposhtme e shkruar nga vete Kollokotroni.

Trupat Serbe duke internuar shqiptaret ne burgjet e Beogradit 1912

Trupat Serbe duke internuar shqiptaret ne burgjet e Beogradit 1912

MASAKRAT E KRYERA NGA SHQIPTARET ORTODOKSE, ARVANITO-SULIOTE NDAJ ÇAMEVE. (Pjesa e pare)


MASAKRAT E KRYERA NGA SHQIPTARET ORTODOKSE, ARVANITO-SULIOTE NDAJ ÇAMEVE. (Pjesa e pare)

SHKRUAN : ABEDIN RAKIPI

Pasi per 500 vjet rresht i mbajtem nen sqetullen tone, hengren e pine ne fshatrat e shtepite tona, na gjunjezoheshin sa kohe kishin nevoje per ne, na kerkonin te beheshim vellam me ta, sepse kishin nevoje per perkrahjen tone ne çameri, por ja sesi u sollen ata me ne gjate gjenocidit ku nenat dhe motrat tona u shfarosen. Keto jane vetem disa nga qindra deshmite qe do te vijojne qe do te tregojne qarte sesi ortodokset shqipfoles ishin drejtuesit dhe indikatoret kryesore te grekeve ne çameri. Keto deshmi dhe qidra te tjerat qe do te vijojne jane ne kunderpergjigje akademike, per sharlatanin ISUF HAJREDINI, qe me genjeshtrat e tij do ti bejne çamet sot te puthen me vrasesit e baballareve te tyre ne çameri. Keta pra zoti Isuf jane vellezerit tane ortodokse.


(1)Muhamet Hodo Mehmetin me porosi te priftit te Karroqit Vasil Xanit (shqipfoles ortodoks) e vrau Marko Goga(suliot shqipfoles) paksa poshte Karroqit. (Treguar nga Merso Birbil Xhaferri nga Ninati dtl. 1887).
Musa Hamit Demi (dtl. 1878) dhe Shuaip Mete Çanua (dtl. 1886) te dy nga Filati tregojne se, shqiptari ortodoks Vasil Kollovoi nga fshati Sotire se bashku me nje çete gjakataresh si vetja pas Luftes Ballkanike qarkullonin neper Çamerine Verilindore pas asnje lloj ndrojtjeje; ne te njejten menyre si qarkullonte çeta e Çil Mastores, Nikolle Qamos, dhe ajo e Rexhenjve(te treja çetat te perbera dhe komanduara nga shqipfoles ortodokse) ne Çamerine e mesme lindore. Keto çeta u bene tmerri i çameve muslimane. Ata vrisnin e prisnin ne mes te dites ne sy te pushtetareve greke te cilet nuk i ngisnin fare, sepse ata ishin pjese perberese e tyre. Ne vitet 1913-1914 therren ne Kangjele (pllaje ne anen lindore te Filatit) Abdul Abazin e Hasan Dojaken, te dy nga Filati. Po ne vitet 1913-1914 vrane dhe therren mulla Sulejman Mushin nga Galbaqi, dhe Ilmaz Bello Sulon, Sami Sulejman Hoxhen, Sulejman Dule Çuçon, Shaban Sadush Taren, Shaban Zerre Banin, Shefqet Sulejman Hoxhen, dhe Xhaferr Isuf Xhaferrin, te gjithe nga Janjari. Po ne ato vite vrane edhe Beqo Kasimin nga Minina. Ne Shtator-Tetor 1917 shqiptari ortodoks Vasil Kollovoi bashke me çeten e vet dhe ate te Rexhenjeve kapen ne Shkalle te Zerjanit Qazim Haxhi Lazen, nga Lagjia Zenelat e Filatit dhe te birin e Shuhan Rushanit nga fshati Picar; i pari prej Gurreze po kthehej per ne vendlindje, kurse i dyti po shkonte ne Filat. I thelezuan prane Pjadhulit, qe tu kallnin daten dhe ti mbyllnin brenda shtepive te tyre banoret e fshatrave muslimane te Shkalles se Zerjanit. Te verteten mbi kete gjakesi e nxorren dy horofillake te rrethkomandes se Filatit, duke u fjalosur ne njeren nga kafenete e qytetit, pyetjes se njerit, tjetri ju pergjigj me gjysem zeri : E çe do qe te diç? Vasil Kollovoi me Rexhenjte i hasposen (zhduken) po rri e mos u ndiej. (Deshmi e M.H.D. dhe e SH.M.C.)
Adem Beqir Maksutin nga Paramithia ne vjeshte te 1917 e vrau tek mulliri i Huvjanit( prane Paramithise) Nikolle Kondoi nga Karjoti(shqiptar ortodoks) i cili ishte vene ne sherbim te asfalise greke si ndihmes polic.
Feti Ahmet Dodin 20 vjeçar nga Paramithia e po ate muaj e vrau ne Lefterhuar, Lefter Jani(shqiptar ortodoks)
Xhelal Musa Isufin 50 vjeçar nga Paramithia e vrane te krishteret e Popoves (fshat shqipfoles ortodoks ne linje te Paramithise. ( Treguar nga Riza Nexhip Kali nga Paramithia dtl. 1906)
Ramadan Taho Tahon e picarit 19 vjeçar e therri (1918) Vasil Kollovoi ndermjet vendlindjes dhe fshatit Pjadhul(Shkalle e Zerjanit); tok me te therri edhe djalin e Haxhi Lazes nga Filati. (Treguar nga Islam Omeri dhe Mehmet Hasan Sulejmani nga Picari.)
Ne vjeshten e dyte te 1918-s Vasil Kollovoi me shoket e tij, Jan Kaçarrin(shqiptar ortodoks) nga Karroqi, dhe te birin e Jan Koçonit(shqiptar ortodoks) nga Pallambai ne fushe te Mungulit vrane bujkun Duro Sulejman Mero nga Ninati.
Çeta e kryesuar nga Gole Manxhari (prej fshatit Kellez) i vetembiquajtur Ligor Farmaqi me 27.07.1912 se bashku me çeten e tij futen dhelperisht ne kllape kryetarin e shoqerise shqiptare Bashkimi ne Janine kur ai doli nga fshat çifligu i vet Çudille dhe po shkonte ne fshat-çifligun tjeter te tijin Radhotop. Ata e thelezuan pa asnje meshire duke ja bere trupin copa copa. (A. Livadheos, “I prodhromi tis Apeleftheroseos ton Joaninon” Athine 1964 fq. 11)
Ne Gurrez shqipfolesi Thoma Pituli nga Gumenica dhe çeta qe ai drejtonte lidhen pas nje shtylle Muho Abdi Fetahun nga Grikohori dhe pasi e njomen me vajguri e dogjen per se gjalli. Thoma Pituli dhe pasuesit e tij thelezuan ne Stanel edhe Idriz Jaho Fetahun. Po ashtu Muho Maze Fetahu u masakrua nga Thoma Pituli. Te tre Fetahenjve para vrasjes se pari ju qiten syte, ju prene veshet, hundet, gjuhen, organet gjenitale. (Ibrahim D. Hoxha Enciklopedia e Jugut fq. 722)
Njerezit mbeshtetes te Gjirokastritit Dhimiter Fandi i cili ishte ne sherbim te asfalise greke pas vrasjes se tij nga atdhetaret çame te grupit “Vellazeria” i zune prite Sulejman Abullah Memushit nga Galbaqi pasi ja ndane trupin me kama ne kater pjese ja varen neper deget e rrapit aty prane. Nje te mituri qe shtangu nga sa pa aty prane i thane : Te erdhi lik per Mulla Sulejmanin ? Me erdhi belbezoi ai. Eh edhe ne na erdhi per Dhimiter Fandin. (Ibrahim D. Hoxha Enciklopedia e Jugut fq. 718)
Cil Banua, Foto Ligori dhe Ligor Kosten(te tre shqipfoles ortodokse) nga Cangari ne gusht 1935 vrane 30 vjeçarin Omer Sako Omerin.
Nikolle Kosta e Thoma Fotaqi nga Lugati me 25.06 1928 ne Krua te Gunadhes vrane 23 vjeçarin Abdurrahman Xhafer Bejdon.
Vangjel Jani nga Horistjani dhe shqiptaret ortodokse grekomane qe ai drejtonte ne vitin 1923 ne “Dhrom i Madh” (vend ndermjet Dhrohomise dhe Karbunarit) therren 25 vjeçarin Muharrem Lul Hasanin. (Ibrahim D. Hoxha Enciklopedia e Jugut fq. 689)
Me 18.12.1924 Aleks Paci nga Bejdeshati, Cil Mastora, e Nikolle Qamua nga Horistjani te vendosur qellimisht ne Dhrohomi-Kristo Duca nga Koroni, Kristo Pula nga Karjoti, Irakli Sulioti, etj ne “Graven e Karaxhait” vrane 29 vjeçarin Haziz Lul Hasanin.
Aleks Paci nga Bejdeshati vrau ne majin e 1925 prane stanit te Ligor Kostes nga Cangari Beqo Mulla Qamilin.
Ne majin e vitit 1943 Miho Ligori, Stavro Nikolla, te bijte e Irakli e Niko Suliotit (te peste shqipfoles ortodokse nga Bejdeshati) ne varrezen e Fsakes vrane Reshit Hazbi Hasanin.
Cil Mastora e Nikolle Qamua ne 1919 vrane Rexho Hasan Baxhanin, tek po leronte aren e vet.
Ne tetor 1943 Koço Nikolla nga Vejniku dhe çeta e tij vrau ne anelumin prane fshatit Zelese Rexhep Hamza Zeqirin.(Ibrahim D. Hoxha Enciklopedia e Jugut fq. 690)
Ne perleshjen e viteve 1912-1913 Nuredin Dema vrau xhaxhane e kapitenit famekeq shqipfoles Delijanaqit, i cili do te masakronte nje numer te madh çamesh me vone. Edhe xhaxhai i tij ishte gjakatar progrek si i nipi.
Sulejman Subhi Dino u vra nga Kollovenjte ne 1918 ne qafe te Plakotise(Markat) se toku me dajen e tij, Met Duçen.
Ne 18-19 Mars 1918 Andon e Miço Hajrudhusha, Neço Pilua, dhe Spiro Ganja nga Pleshavica, dhe Sotir Xhinga nga Povlla therren dhe thelezuan Osman Bilalin. Kur e gjeten bashkefshataret e tij koka i mbahej ende tok me trupin nga nje rripth lekure e zverkut; trupi dhe pellembet e duarve, tere te çara. ( Treguar nga Janjaritet Harun Shipe Mehmeti, Malo Xhelil Tena, Ilmaz Selmani dhe Mustafa Abaz Rumanua)
Ne 27.06.1944 Taq Shtrungari therri lemeritshem ne “Prroin e Shametes” Fuat Prronjon dhe te birin Muhametin. Taqin per shume vite me rradhe e kishte mbajtur Fuati me buke por Taqi e masakroi. Pasi i theu parakrahet dhe kercinjte e kembeve ia shine mishin e trupit duke e rrahur lakuriq me shkop te veshur me kunja metalike.(Fletorja Perlindja e Shqipnies nr. 12 dt. 8/21. 02.1944)
Kosta Lolo Vaso, shqiptar ortodoks nga fshati Mursi kishte ngritur qellimisht nje dyqan ne Konispol, duke u fshehur pas emrit te tregtarit, zhvillonte nje veprimtari te terbuar ne sherbim te Greqise. Ate e vrau Halit Dalani nga familja e shquar atdhetare çame e Daljanejve. Miku familjar i Halitit ortodoksi shqiptar Petro Goga e futi ne kurth duke e ftuar te shikonin fushen, kanalizimet etj te fshatit, dhe e kaloi qellimisht ne vendin ku qe ngritur prita nga shqiptari ortodoks Sotir Lolo Vaso nga Mursia. Duke e qelluar pabesisht e vrane ne pjesen e fushes te quajtur Kandale. ( Treguar nga Ahmet Xhemaliu, Brahim Shaban Mullai, Mehmet Alushi, Nexhip Baçja, dhe Safet Cokalli, te peste Konispolite.)
Vangjel Xhirmiu dhe Aleks Paci vrane ne 1925 ne fshatin Cekurat Galip Lilajn, Gjyzel Shaho Shuaipin, dhe Habib Abdurrahman Bibon. .(Ibrahim D. Hoxha Enciklopedia e Jugut fq. 506)
Ne plot shtepi Paramithitesh sherbenin prej vitesh vajza te krishtera shqiptare nga Frari dhe Çamofshatrat. Si te tilla ato dinin gjithçka ne maje te gishtrinjve te dores. Pak jave para gjemes se 1944 me shkaqe te ndryshme brenda 2-3 diteve, me lloj-lloj genjshtrash ato u terhoqen te gjitha nga shtepite ku ato sherbenin. Perse ? Hamendjet me te peraferta te çojne ne dy perfundime : ja per tu treguar çdo hollesi qe u duhej gjakatareve, ja per te mos u ndodhur aty diten e gjemes nga frika e ndonje hakmarrjeje. Pra ato ishin ne dijeni te plote te gjemes qe do te ndodhte.
Shqiptaret ortodokse te fshatrave çame Foto Kiço, Kristo Foti, Koço Nikolla, Lefter Shtrungari, Nikolle Çeno Nikolle Skapera, dr. Spiro Kurti, nen urdhrat e Major Kranjait pas nje mbjedhjeje ne Mitropolin e Paramithise dolen neper rruge e njoftuan : Urdherohen te gjithe ata qe kane arme ti dorezojne menjehere, se qetesine do ta mbaje ushtria. Askush mos te kete frike. Kedo e quajme vella ; duam te bashkepunojme dhe te ndihmojme njeri tjetrin. Rreth mesdites çetat e perbera nga ekstremistet ortodokse shqipfoles ne sherbim te Greqise te perbera nga Çomenjte, Dokenjte, Pandazenjte(suliote), Dhimo e Sotir Pasko, Kristo Manuri, Petro Bazakua, Thoma Façua, Prift Andoni, teshaqepesje Athina Paço, samareberesi Çil Çoni, Cil Kutupi, Din Jot Barba, vellezerit Dhimo e Gaq Pashko(nga familja e te cileve rrjedh edhe familja e grekomanit te terbuar Gramoz Pashkos qe ska lene gur pa kthyer permbys ne Shqiperi), Dhimo Kasari, Jan Kulla, Jorgaq Boçari, Sotir Boçari(niperit e te sterfolurit Grekoman Marko Boçarit), Jot Keno, Kalope Baburi, Koste e Nikolle Kulla, Nikolle Paço, Nikolle Rafti, Stavro Kasari etj. Keta vrares se bashku me ushtrine greke kryen masakren e tmerrshme te Paramithise. Por ishin ata qe e drejtonin ushtrine greke sepse vetem ata e njifnin qytetit me imtesi sepse kishin vite qe i hanin buken çamit, dhe kur erdhi momenti e therren si dash.
Duke kerkuar shpetim si i mbyturi qe kapet nga floket e tij, plot çame dyndeshin neper shtepite e te krishtereve zotimemarres, si ne ate te Jot Barbes etj. Por per habine e tyre ata vete ua hanin koken te paret, duke i therrur dhe masakruar. Keta sadiste motren e Hasan Behlulit, tre djemte e Hasim Dinos, nder ta dhe nje 5 muajsh- te shoqen dhe 2 bijat e Rexhep Malit, Ihin dhe Lihin i gozhduan me gozhde ne murr si Krishti ne kryq, dhe pasi therren Mulla Çenin argetoheshin me te bijen e tij. (Fletorja “Zeri i Çamerise” nr. 7 Tirane dt. 8.10.1946, fq. 2)
Andon Doko, Koste Rafti nga fshati Lugat i çamerise mberthyen dhe burgosen Shefqet Sulejman Himin(dtl. 1926)
Hare e Nikolle Çoni nga fshati i krishtere Hojke i çamerise, Vangjel Doko, Koste Rafti etj pasi hengren e pine rreth 2-3 ore rresht ne shtepine e myftiut Hasan Abdullahit therren ate, te shoqen, te bijen, dhe te birin.
Taq Shtrungari thelezoi 80 vjeçarin Shaban Gaxirin, e plot te tjere; tregon sesi u fsheh setoku me Ilmaz Muhtarin, dhe Tahsin Muhedinin, mes trareve ne tavan, dhe sesi e nxorri pabesisht miku i tij shqiptar ortodoks Thoma Faço.(Deshmia ruhet ne arkivin personal te Ibrahim D. Hoxhes)
Fatime Prronjo per te shpetuar te bijen Shuquranen nga perdhunimi i Dhimo e Sotir Paskos u dha atyre gjithe çkishte 30.000 dhrahmi, 2 gjysme lire floriri, nje pale vathe ari, nje unaze floriri, dhe çdo send qe u pelqeu. (Fletorja Bashkimi nr 678 Tirane, dt. 4.3.1947 fq. 2)
Rina, gruaja e Foto Raftit u tha zervistev qe Hasan Abdullane ta benin copa-copa.
Koço Nikolla nga fshati Vejnik pasi hengri e piu te shtepia e muftiut Hasan Abdullahit bashke me disa oficere greke, qete qete u çua morri nje gershere qe gjeti ne raft dhe duke qeshur ju afrua muftiut, dhe i tha : Me kete gershere njerzve te tu, do tu presim hundet, veshet e do tu qitim syte. Me te vertete do te beni ate qe thua tha muftiu? Me te vertete, pse per genjeshtra kemi ardhur ne ketu? tha Koçua i egersuar. (Viset kombetare shqiptare ne shtetin grek Ibrahim D. Hoxha)

FILLIMET E GJENOCIDIT CAM MASAKRA E DERVISHANES 1772


FILLIMET E GJENOCIDIT ÇAM
MASAKRA E DERVIZIANES (DERVISHANES) 1772

SHKRUAN : ABEDIN RAKIPI

( Studiues i çeshtjes çame)

Banoret e nje fshati ne krahinen e Sulit te Siperm mohuan krishterimin dhe pranuan islamin. Duke qene se ata pranuan islamin, ata krijuan edhe shume marredhenie te mira me fshatrat e tjera çame te Sulit te poshtem. Shkembime te ndryshme tregtare, ekonomike dhe martesore filluan te beheshin me fshatrat e tjera muslimane te Çamerise dhe sidomos te Paramithise, dhe Margelliçit qe ishin perkatesisht dy, dhe nje ore e gjysem larg nga kryeqendra e Sulit te siperm ku jetonin edhe kleftet ortodokse Suliote. Me lidhjet martesore, dhe shkembimet e ndryshme tregtare ekonomike numri i banoreve te fshatit kaloi nga 100 ne 200 familje muslimanesh çame. Suliote qe kontrollonin gjithe krahinen me briganderine e tyre nuk e kishin me sy te mire pranimin e fese se Osmaneve dhe Çameve nga ky fshat. Ata disa here kishin provokuar banoret e ketij fshati duke vrare banore te pafajshem, dhe duke i marre vajzat e reja si robina ne malet e tyre. Por fakti kryesor ishte se Suli i siperm ishte kthyer ne nje ferr per çamet muslimane dhe per Turqit ishte i pakontrolluar dhe jashte autoritetit te Perandorise Osmane. Ne kete menyre te gjithe banoret e Dervizianes e dinin se nuk kishte askush per ti mbrojtur ata dhe duke qene se ishin te rrethuar nga te gjitha anet nga Suliotet ata ishin te detyruar qe ti paguanin haraç Sulioteve. Por Suliotet nuk mjaftoheshin vetem me haraçet dhe me taksat qe ju kishin vene çameve te Dervishanes por ata rrembenin shpesh edhe vajza te reja çame muslimane, dhe i merrnin me vete ne shtepite dhe kishat e tyre. Bile ata i perulnin shume çamet e Dervishanes duke i share per faktin se kishin pranuar islamin dhe duke i quajtur tradhetare te Kryqit. Keto çnderime te padurueshme bene qe çamet mos te duronin me dhe ngrinin krye kunder krimineleve ortodokse Suliote, dhe te vrasin disa prej tyre kur ishin futur ne fshat per te grabitur pasurite e çameve. Suliotet kete rast e prisnin me zell te madh ndaj edhe te mbledhur ne nje nga kishat e Sulit ne 26 Korrik 1772 ne diten e celebrimit te Agia Paraskivia ( Shen Parashqevis) zgjollen 700 luftetare per te masakruar fshatin rebel musliman. Sapo arriten ne fshat ata sulmuan fshatin nga te gjitha anet, dhe duke qene se burrat e fshatit nuk ishin ne gjendje te parballonin sulmin e Sulioteve, per shkak te numrit te tyre te paket, dhe te befasise se Sulioteve, fshati rra ne duart e Sulioteve te cilet pa asnje pike meshire i therren te gjitha burrat dhe djemte e rinj te fshatit duke mos lene asnje pa e kaluar ne thike, dhe pa ja prere koken. U lane gjalle vetem femijet grate, dhe plakat sepse edhe burrat pleq u kaluan ne thike dhe u therren. Pasi rrembyen te gjitha vajzat e reja çame ata menjehere deportuan te gjithe te mbijetuarit e masakres se Dervishanes duke i debuar ata nga Krahina e Sulit. Te gjithe grate, dhe jetimet e mbijetuar te Dervishanes u vendosen, ne Arte dhe nje pjese e konsiderueshme e çameve te Artes e kane origjinen nga Dervishana ose Derviziana ne greqisht. Fshati pas deportimit dhe masakres se çameve u popullua nga Suliotet. Pas maskres se Dervishanes governatori i atehershem i Artes i shpalli lufte Sulioteve i indinjuar nga masakra e vellerzerve te tij te gjakut dhe te fese, çamet. Kjo masaker shenon nje nga masakrat dhe spastrimet e para etniko-fetare te gjenocidit çam dhe ishte orkestruar nga kleftet Suliote nen urdhrat e kishes ortodokse greke. Kjo masaker do te shenonte therrjen, çnderimin dhe deportimin e 200 familjeve çame muslimane, fshati i te cileve do te popullohej pastaj nga kleftet Suliote. Eshte per tu theksuar fakti se nje nga familjet qe banonin Sulin ne ate kohe ishte dhe familja e Tusas Zerva, familje nga e cila rrjedh edhe Napoleon Zerva i cili gjate luftes se dyte boterore do te perfundonte vepren famekeqe te filluar nga stergjysherit t tij duke masakruar gjithe çamet dhe duke i deportuar nen hijen e thikave, grate dhe jetimet çame mbetur pa burra, dhe baballare. Ne te njejtin vit, pra 1772 Kapedan Sulejman Çapari nga familja fisnike e Çaparenjve te Luaratit ne Çameri ne krye te 9000 çamerve do te rrethonte Sulin, duke vrare shume klefte Suliote dhe duke djegur Sulin por pas djegjes se Sulit Sulejmani kampoi ne malet e Sulit dhe u sulmua ne befasi dhe u fut ne kurth nga kleftet Suliote nen komanden e strategeve ruse, te cilen kishin organizuar edhe kryengritjen e Morese ne vitet 1768-1770, kryengritje kjo e shtypur po nga Kapedan Sulejman Çapari ne krye te nje ushtrie prej 10.000 shqiptaresh ku pjesen derrmuese te saj e perbenin çamet. Eshte shume e rendesishme per popullsine çame te emigruar nga vatrat e saja, dhe me banim momentalisht ne Shqiperi apo gjetke qe te vihet ne dijeni se gjenocidi çame nuk ka filluar ne 1821 me revolucionin grek ku Suliotet dhe Greket filluan te masakronin te gjitha fshatrat jugore te Çamerise, as ne 1913 ku pas shembjes se Perandorise Osmane te gjithe çamet e Janines, Artes, dhe ata te Çamerise lindore, jetuan makabrat me te tmerrshme nen hijen e thikave dhe kryqit, as ne 1944 me masakren e madhe te Suliotit Napolon Zerva por shume dekada me pare, ne vitet 1750 kur çami Seit Çapari nga familja fisnike e Çaparenjve te Luaratit ne Çameri, dhe Delvinioti Mustafa Koka do te rrethonin Sulin, duke vrare shume Suliote, sepse keta te fundit i kishin vene taksa muslimaneve çame te Margelliçit, dhe nqs keta te fundit si paguanin ata kryenin krime nga me monstruozet. Edhe Ali Pashe Tepelena sulmoi Suliotet sepse keta te fundit kishin sulmuar fshatrat muslimane te Çamerise, gjate mungeses se Aliut, dhe me sakte fshatrat e Margelliçit qe eshte nje ore e gjysme ne kembe nga malet e Sulit. . Po te lexojme historine e Çamerise do te kuptojme qarte se çamet pjesen derrmuese te luftes se tyre e kane bere kunder Sulioteve dhe Arvaniteve, duke qene se keta te fundit luftonin per kryqin dhe per nje Greqi te Madhe, ndersa çamet per Çamerine, dhe mosvaresine e tyre nga kleftet Suliote dhe nga kuçedra ballkanike, (Kisha Ortodokse), te cilet luftonin per nje Greqi te Madhe, ose Megali Idea deri ne lumin Shkumbin, ndersa çamet dhe Shqiptaret e tjere per Shqiperine dhe Çamerine deri ne Arte.

SHKRIME KRIJIMTARI DHE LETERSI ÇAME